টেক্‌টনিক প্লেট (ইংৰাজী: Plate tectonics) হৈছে এটা বৈজ্ঞানিক সূত্ৰ যাৰ দ্বাৰা প্ৰায় ৩.৩ৰ[1] পৰা ৩.৫ বিলিয়ন বছৰ আগতেই আৰম্ভ হোৱা পৃথিৱীৰ শিলাস্তৰত থকা সাতখন বৃহৎ আৰু অসংখ্য ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ ফলকৰ হোৱা এক বৃহৎ পৰিসৰৰ সঞ্চালনৰ ব্যাখ্যা আগবঢ়াই।

বিংশশতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত চিত্ৰায়িত কৰা পৃথিৱীৰ টেক্‌টনিক প্লেটৰ মানচিত্ৰ
পৃথিৱীৰ স্তৰসমূহ (স্কেলমতে নহয়)

লিথোস্ফিয়াৰ, হৈছে এটা গ্ৰহৰ আটাইতকৈ কঠিন বাহিৰৰ খোলা (ভূত্বক আৰু ওপৰৰ মেণ্টেল)। পৃথিৱীৰ লিথোস্ফিয়াৰ সাত বা আঠটা মুখ্য টেকটনিক ফলক বা প্লেট আৰু বহুতো সৰু প্লেটৰে গঠিত। য'ত প্লেটবোৰ লগ লাগিছে, সেইবোৰৰ সীমা বা ফাট বৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই প্লেটৰ সীমাৰ (বা ত্ৰুটি বা ফাট)চলাচলৰ সৈতে ভূমিকম্প, আগ্নেয়গিৰিৰ কাৰ্যকলাপ, পৰ্বত নিৰ্মাণ, আৰু মহাসাগৰীয় খাদ গঠন হয়। প্লেটবোৰৰ আপেক্ষিক চলাচল সাধাৰণতে বছৰি শূন্যৰ পৰা ১০০ মিলিমিটাৰলৈকে হয়।[2]

বিবৰণসম্পাদনা কৰক

ভূত্বকীয় পাত মূলত পৃথিবীৰ অভ্যন্তৰৰ গলিত অংশটোৰ সকলোতকৈ বাহিৰৰ আবৰণ। ই প্ৰকৃততে শিলৰ এটা স্তৰ, ইয়াৰ ওপৰতে পৃথিবীৰ উপৰস্থ সকলো অবস্থান কৰিছে।

তথ্য সংগ্ৰহসম্পাদনা কৰক

  1. University of the Witwatersrand (2019). "Drop of ancient seawater rewrites Earth's history: Research reveals that plate tectonics started on Earth 600 million years before what was believed earlier". ScienceDaily. https://www.sciencedaily.com/releases/2019/08/190801104108.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 11 August 2019. 
  2. Read, Herbert Harold; Watson, Janet (1975). Introduction to Geology. New York: Halsted. pp. 13–15. ISBN 978-0-470-71165-1. OCLC 317775677.