পৃথিৱী

সৌৰজগতৰ তৃতীয় গ্ৰহ


পৃথিৱী (ইংৰাজী: Earth) হৈছে মানুহসহ কোটি কোটি প্ৰজাতি জীৱৰ আবাসস্থল। ই এটা মধ্যমীয়া আকাৰৰ গ্ৰহসূৰ্যৰ পৰা দূৰত্ব অনুসাৰে পৃথিৱীৰ স্থান তৃতীয়। সূৰ্যৰ পৰা ইয়াৰ গড় দূৰত্ব ১৪.৯৬ কোটি কিলোমিটাৰ। লেটিন ভাষাত এই গ্ৰহৰ নাম টেৰা (Terra)[1] পৃথিৱীৰ নিজ কক্ষত আৱৰ্তন কৰিবৰ বাবে ২৩ ঘণ্টা ৫৬ মিনিট ৪.০১ ছেকেণ্ড সময় লয়। পৃথিৱীৰ এই আহ্নিক গতিৰ ফলত পৃথিৱীত দিন আৰু ৰাতি হয়। আনহাতে ই সূৰ্যৰ চাৰিওফালে এপাক ঘূৰিবলৈ ৩৬৫ দিন ৬ ঘণ্টা ৯ মিনিট ১০ ছেকেণ্ড সময় লয়। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগ টান শিলেৰে গঠিত যদিও তাৰ ওপৰত মাটি আৰু পানী পোৱা যায়। এই শিলৰ খোলাটোৰ তলত পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰভাগ ক্ৰমান্বয়ে তপত। পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত যথেষ্ট পৰিমাণে অক্সিজেন পোৱা যায়। তদুপৰি কাৰ্বন ডাই অক্সাইড জলীয় বাষ্প আৰু আন আন গেছো পোৱা যায়। সৌৰজগতৰ আটাইবোৰ গ্ৰহৰ ভিতৰত কেৱল পৃথিৱীতে জীৱ আছে। চন্দ্ৰ পৃথিৱীৰ একমাত্ৰ উপগ্ৰহ। পৃথিৱী হৈছে জীৱন সম্ভৱ হোৱা বৰ্তমানলৈকে জনা একমাত্ৰ গ্ৰহ, আৰু ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যবোৰ বহুতো বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধানৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়। ই সৌৰজগতত তৃতীয় গ্ৰহ; ই আটাইতকৈ ডাঙৰ ভূত্বকীয় গ্ৰহ (terrestrial planet) আৰু ই পঞ্চম বৃহৎ গ্ৰহ। ইয়াৰ আটাইতকৈ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ জলবায়ু হৈছে ইয়াৰ দুই মেৰু অঞ্চল, দুটা তুলনামূলকভাৱে শীতোষ্ণ অঞ্চল, আৰু এটা বহল অক্ষীয় নাতিশীতোষ্ণ আৰু অৰ্ধ নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চল।[2]

পৃথিৱী 🜨
A color image of Earth as seen from Apollo ১৭.
পৃথিৱীৰ বিখ্যাত "নীলা মাৰ্বল"ৰ চিত্ৰ, এপোলো ১৭ পৰা তোলা
বিৱৰণ
বিশেষণ পাৰ্থিৱ
কক্ষপথৰ বৈশিষ্ট্য
যুগ জে২০০০
অপসূৰ ১৫২,০৯৭,৭০১  কিমি
(১.০১৫ ৭১০  ৩৩৩  ৫ এইউ)
৯৪  ৫০৯  ১৩০  মাইল
অনুসূৰ ১৪৭,০৯৮,০৭৪  কিমি
(০.৯৮৩ ২৮৯ ৮৯১ ২ এইউ)
৯১,৪০২,৭২৫ মাইল
অৰ্ধ-মুখ্য অক্ষ ১৪৯,৫৯৭,৮৮৭.৫  কিমি
(১.০০০  ০০০  ১১২  ৪  এইউ)
৯২,৯৫৫,০৪১ মাইল
উৎকেন্দ্ৰতা ০.০১৫  ৭১০  ২১৯
গড় কক্ষীয় দ্ৰুতি ২৯.৭৮৩  কিমি/ছে
(১০৭,২১৮  কিমি/ঘ)
নতি
(সৌৰ বিষুবৰ সৈতে ৭.২৫°)
উদ্বিন্দুৰ দ্ৰাঘিমা ৩৪৮.৭৩৯  ৩৫°
অনুসূৰৰ উৎপত্তি ১১৪.২০৭  ৮৩°
উপগ্ৰহসমূহ ১  (চন্দ্ৰ)
ভৌতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ
গড় ব্যাসাৰ্ধ ৫,৩৭২.৭৯৭  কিমি
বিষুৱীয় ব্যাসাৰ্ধ ৫,৩৭৮.১৩৭  কিমি
মেৰু ব্যাসাৰ্ধ ৫,৩৫৫.৭৫২  কিমি
পৃষ্ঠৰ ক্ষেত্ৰফল ৫১০,০৫৫,৫০০  কিমি²
আয়তন ১.০৮৩  ২০৭  ৩×10১২  কিমি³
ভৰ ৫.৯৭৪২×10২৪  কিলোগ্ৰাম
গড় ঘনত্ব ৫,৫১৫.৩  কেজি/মি³
বিষুৱীয় পৃষ্ঠৰ অভিকৰ্ষ ৯.৭৮০  ১  মি/সে²]]
(০.৯৯৭  ৩২  g)
পলায়ন বেগ ১১.১৮৫  কিমি/সে  (≅৩৯,৫০০  কিমি/ঘ)
নাক্ষত্ৰিক ঘূৰ্ণনকাল ০.৯৯৭  ২৫৮  দিন  (২৩.৯৩৪  ঘণ্টা)
বিষুৱীয় অঞ্চলত ঘূৰ্ণন বেগ ৪৫৫.১১  মি/সে
অক্ষীয় ঢাল ২৩.৪৩৯  ২৮১°
উত্তৰ মেৰুৰ বিষুৱাংশ অসংজ্ঞায়িত°
উত্তৰ মেৰুৰ বিষুৱলম্ব +৯০°
প্ৰতিফলন অনুপাত ০.৩৫৭
পৃষ্ঠৰ তাপমাত্ৰা ন্যূনতম মধ্যমীয়া সৰ্বোচ্চ
কেলভিন ১৮৫  কে ২৮৭  কে ৩৩১  কে
ছেলছিয়াচ -৮৮.৩  °ছে ১৪  °ছে ৫৭.৭  °ছে
বায়ুমণ্ডল
পৃষ্ঠৰ চাপ ১০১.৩  কিলোপাষ্কেল
আয়তন অনুসৰি সংযুতি ৭৮.০৮%  নাইট্ৰ’জেন
২০.৯৪%  অক্সিজেন
০.৯৩%  আৰ্গন
০.০৩৮%  কাৰ্বন ডাই অক্সাইড
বিৰল বাষ্প (জলবায়ুৰ সৈতে পৰিৱৰ্তন হয়)]J

৪৫৪ কোটি বছৰ আগে পৃথিৱী গঠিত হৈছিল। এক বিলিয়ন বছৰৰ ভিতৰত পৃথিৱীৰ বুকুত প্ৰাণৰ আৱিৰ্ভাব ঘটে৷[3] পৃথিৱীৰ জৈবমণ্ডল এই গ্ৰহৰ বায়ুমণ্ডল আৰু অন্যান্য অজৈৱিক অৱস্থাবোৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আহিছে। ইয়াৰ ফলত এফালে যেনেকৈ বায়ুজীবী জীবজগতৰ বংশবৃদ্ধি ঘটিছে, আনফালে তেনেকৈ অ'জন স্তৰ গঠিত হৈছে। পৃথিৱীৰ চুম্বক ক্ষেত্ৰৰ লগত একেলগে এই অ'জন স্তৰে ক্ষতিকৰ সৌৰ বিকিৰণৰ গতিৰোধ কৰি গ্ৰহৰ বুকুত প্ৰাণৰ বিকাশ ঘটাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে।[4] পৃথিৱীৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ আৰু ইয়াৰ ভূতাত্ত্বিক ইতিহাস আৰু কক্ষপথ প্ৰাণৰ অস্তিত্ব ৰক্ষাৰ সহায়ক হৈছে। মনে কৰা হৈছে, আৰু ৫০ কোটি বছৰ পৃথিৱী প্ৰাণধাৰণৰ সহায়ক অৱস্থাত থাকিব।[5]

পৃথিৱীৰ উপৰিভাগ একাধিক কঠিন স্তৰত বিভক্ত। এইবোৰক ভূত্বকীয় পাত বোলা হয়। কোটি কোটি বছৰ ধৰি এইবোৰ পৃথিৱীৰ উপৰিভাগত আছে। পৃথিৱীতলৰ প্ৰায় ৭১% লৱণযুক্ত জলৰ মহাসাগৰৰ দ্বাৰা আবৃত।[6] অৱশিষ্টাংশ গঠিত হৈছে মহাদেশ আৰু অসংখ্য দ্বীপৰ দ্বাৰা। স্থলভাগতো আছে অজস্ৰ হ্ৰদ আৰু পানীৰ অন্যান্য উৎস। এইবোৰৰ দ্বাৰাই গঠিত হৈছে বিশ্বৰ জলমণ্ডল। জীৱনধাৰণৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় তৰল পানী এই গ্ৰহৰ ভূত্বকৰ কোনো ঠাইতে সমভাৰ অৱস্থাত পোৱা নাযায়। পৃথিৱীৰ ভৌগোলিক মেৰু সদায়ে কঠিন বৰফ বা সামুদ্ৰিক বৰফেৰে আবৃত থাকে। পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰভাগ সৰ্বদা ক্ৰিয়াশীল। এই অংশ এক আপেক্ষিকভাবে কঠিন মেণ্টেলৰ শকত স্তৰ, এক তৰল বহিঃকেন্দ্ৰ আৰু এক কঠিন লৌহ অন্তঃকেন্দ্ৰৰ দ্বাৰা গঠিত।

মহাবিশ্বৰ অন্যান্য বস্তুৰ সৈতে পৃথিৱীৰ সম্পৰ্ক বিদ্যমান। বিশেষকৈ সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ সৈতে এই গ্ৰহৰ বিশেষ সম্পৰ্ক আছে। বৰ্তমানে পৃথিৱী নিজ কক্ষপথত প্ৰায় ৩৬৫.২৬ সৌৰদিনত বা এক নক্ষত্ৰ বৰ্ষত সূৰ্যক প্ৰদক্ষিণ কৰে।[7] পৃথিৱী নিজ অক্ষৰ ৬৬.১/২ ডিগ্ৰী কোণত হালি আছে। ইয়াৰ ফলত এক বিষুৱীয় বছৰ (৩৬৫.২৪ সৌৰদিন) সময়কালৰ ভিতৰত এই বিশ্বৰ বুকুত ঋতু পৰিৱৰ্তন ঘটি থাকে।[8] পৃথিৱীৰ একমাত্ৰ বিদিত প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহ হল চন্দ্ৰ। ৪.৩৫ বিলিয়ন বছৰ আগত ই পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰা আৰম্ভ কৰিছিল। চন্দ্ৰৰ গতিৰ ফলতেই পৃথিৱীত সামুদ্ৰিক জোৱাৰ−ভাঁটা হয় আৰু পৃথিৱীৰ কক্ষৰ ঢাল সুস্থিত থাকে। চন্দ্ৰৰ গতিয়ে ধীৰে ধীৰে পৃথিৱীৰ গতিক কমাই আনিছে। ৩.৮ বিলিয়নৰ পৰা ৪.১ বিলিয়ন বছৰৰ ভিতৰত পৰৱৰ্তী মহাসংঘৰ্ষৰ সময়ত একাধিক গ্ৰহাণুৰ সৈতে পৃথিৱীৰ সংঘৰ্ষত গ্ৰহৰ উপৰিভাগৰ পৰিৱেশৰ উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন সাধিত হৈছিল।

গ্ৰহৰ খনিজ সম্পদ আৰু জৈৱ সম্পদ উভয়ই মানৱজাতিৰ জীৱনধাৰণৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।

Three types of geological plate tectonic boundaries.

পৃথিৱীৰ খোলাটোত থকা বিভিন্ন মৌলৰ পৰিমাণ সম্পাদনা কৰক

মৌল পৰিমাণ
ছালফাৰ ০.০০৬ শতাংশ
মেংগানিজ ০.০০৯ শতাংশ
কাৰ্বন ০.০০৯ শতাংশ
ফছফৰাছ ০.১২ শতাংশ
হাইড্ৰ’জেন ০.১৪ শতাংশ
থ’ৰিয়াম ০.৬২ শতাংশ
মেগনেছিয়াম ২.০৭ শতাংশ
পটেছিয়াম ২.৫৮ শতাংশ
ছ’ডিয়াম ২.৪৩ শতাংশ
কেলছিয়াম ৩.৬৪ শতাংশ
আয়ৰন ৫.০৬ শতাংশ
এলুমিনিয়াম ৮.০৭ শতাংশ
ছিলিকন ২৭.৬১ শতাংশ
অক্সিজেন ৪৬.৪৬ শতাংশ

[9]

ব্যুৎপত্তি সম্পাদনা কৰক

আধুনিক ইংৰাজী শব্দ Earth মধ্য ইংৰাজী ৰ জৰিয়তে, সঘনাই [[wikt: বানান কৰা পুৰণি ইংৰাজী বিশেষ্যৰ পৰা বিকশিত হৈছিল eorðe| বানান কৰা পুৰণি ইংৰাজী বিশেষ্যৰ পৰা বিকশিত হৈছিল eorðe]].[10] ইয়াৰ লগত সম্পৰ্কীয় শব্দ আছে প্ৰতিটো জাৰ্মানিক ভাষা, আৰু ইয়াৰ পূৰ্বপুৰুষৰ মূল *erþō হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হৈছে। ইয়াৰ প্ৰাচীন প্ৰমাণপত্ৰত eorðe শব্দটো লেটিন terra আৰু গ্ৰীক γῆৰ বহুতো অৰ্থ অনুবাদ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল : মাটি, ইয়াৰ মাটি, শুকান ভূমি, মানৱ জগত, জগতৰ পৃষ্ঠভাগ (সাগৰকে ধৰি), আৰু গ্ল'ব নিজেই। ৰোমান Terra/Tellūs আৰু গ্ৰীক Gaia ৰ দৰেই, পৃথিৱী হয়তো ব্যক্তিগত দেৱী জাৰ্মানিক পৌত্তলিকতা: শেষৰ ফালে নৰ্চ পৌৰাণিক কাহিনী Jörð ("পৃথিৱী"), এগৰাকী দৈত্যক প্ৰায়ে থৰৰ মাতৃ হিচাপে দিয়া হয়]।[11]

প্ৰাকৃতিক ইতিহাস সম্পাদনা কৰক

গঠন সম্পাদনা কৰক

সাঁচ:আগলৈ

 
আৰম্ভণিৰ সৌৰজগতআদি গ্ৰহ ডিস্কৰ ২০১২ চনৰ এটা কলাত্মক ছাপ য'ৰ পৰা পৃথিৱী আৰু অন্যান্য সৌৰজগত শৰীৰ গঠন হৈছিল

সৌৰজগতত পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি পদাৰ্থৰ তাৰিখ 4.5682+0.0002
−0.0004
Ga (কোটি কোটি বছৰ) আগৰ।[12] দ্বাৰা Error in {{val}}: parameter 1 is not a valid number. আদিম পৃথিৱীখন গঠন হৈছিল।[13] সৌৰজগত গঠন আৰু বিৱৰ্তন সূৰ্য্যৰ সৈতে থকা বস্তুবোৰ। তত্ত্বগতভাৱে, এটা সৌৰ নিহাৰিকা এটা আণৱিক ডাৱৰ ৰ পৰা এটা আয়তন মহাকৰ্ষণীয় পতনৰ দ্বাৰা বিভাজন কৰে, যি ঘূৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু এটা চাৰ্কমষ্টেলাৰ ডিস্কলৈ সমতল হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে, আৰু তাৰ পিছত সেই ডিস্কৰ পৰা গ্ৰহবোৰ বৃদ্ধি পায় সূৰ্য্যৰ সৈতে। নীহাৰিকাত গেছ, বৰফৰ দানা আৰু ধূলি (আদিম নিউক্লাইডকে ধৰি) থাকে। nebular theory অনুসৰি, planetesimals accretion দ্বাৰা গঠিত হয়, আদিম পৃথিৱীখন গঠন হ'বলৈ সম্ভৱতঃ ৭০ৰ পৰা ১০ কোটি বছৰ সময় লোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে বুলি অনুমান কৰা হৈছে।[14]

তথ্যসূত্ৰ সম্পাদনা কৰক

  1. Oxford English Dictionary, 1st ed. "terra, n." Oxford University Press (Oxford), 1911.
  2. "World Climates". Blue Planet Biomes. http://www.blueplanetbiomes.org/climate.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: September 21, 2006. 
  3. Dalrymple, G. Brent (2001). "The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved". Special Publications, Geological Society of London. 190 (1): 205–221. Bibcode:2001GSLSP.190..205D. doi:10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14.
  4. Burton, Kathleen (2002-11-29). "Astrobiologists Find Evidence of Early Life on Land"
  5. Kunin, W.E.; Gaston, Kevin, eds. (31 December 1996). The Biology of Rarity: Causes and consequences of rare—common differences.
  6. National Oceanic and Atmospheric Administration. "Ocean". NOAA.gov.
  7. Yoder, Charles F. (1995). T. J. Ahrens, ed. Global Earth Physics: A Handbook of Physical Constants. Washington: American Geophysical Union. p. 8.
  8. Williams, David R. (2004-09-01). "Earth Fact Sheet".
  9. বিজ্ঞান জেউতি, ড॰ অনুপ কুমাৰ তালুকদাৰ, ড॰ মোহন চন্দ্ৰ কলিতা, ৩৫/৩, অক্টোৱৰ-নৱেম্বৰ, ২০০০
  10. অক্সফৰ্ড ইংৰাজী অভিধান. প্ৰকাশক অক্সফৰ্ড, ইংলেণ্ড. doi:10.1093/acref/9780199571123.001.0001. ISBN 978-0-19-957112-3. 
  11. Simek, ৰুডলফ. উত্তৰ পৌৰাণিক কাহিনীৰ অভিধান. পৃষ্ঠা. 179. ISBN ৯৭৮-০-৮৫৯৯১-৫১৩-৭. 
  12. উদ্ধৃতি ত্ৰুটি: অবৈধ <ref> টেগ; bouvier_wadhwa2010 নামৰ refৰ বাবে কোনো পাঠ্য প্ৰদান কৰা হোৱা নাই
  13. উদ্ধৃতি ত্ৰুটি: অবৈধ <ref> টেগ; age_earth1 নামৰ refৰ বাবে কোনো পাঠ্য প্ৰদান কৰা হোৱা নাই
  14. সোঁফাল, K.; Schonbachler, M.. "Ag বৃদ্ধিৰ সময়ত মেণ্টলৰ আইছ'ট'পিক বিৱৰ্তন: Pd আৰু Ag ধাতু–চিলিকেট বিভাজনৰ পৰা নতুন বাধা". পাৰ্থক্য: আভ্যন্তৰীণ নিৰ্মাণ গ্ৰহৰ স্থাপত্য. https://ntrs.nasa.gov/citations/20180002991. 

বহিঃসংযোগ সম্পাদনা কৰক

 সূৰ্যবুধশুক্ৰচন্দ্ৰপৃথিৱীPhobos and Deimosমঙ্গলCeresThe asteroid beltবৃহস্পতিJupiter's natural satellitesশনিSaturn's natural satellitesইউৰেনাচUranus' natural satellitesNeptune's natural satellitesনেপচুনCharon, Nix, and Hydraপ্লুটোThe Kuiper beltDysnomiaএৰিছThe scattered discওৰ্ট মেঘ
সূৰ্য

সৌৰ গোলক
সৌৰ আৱৰণ
হেলিওপজ
হাইড্ৰজেন দেৱাল
গ্ৰহসমূহ
= প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহ = বলয়সমূহ
বুধ শুক্ৰ পৃথিৱী মঙ্গল
বৃহস্পতি শনি ইউৰেনাচ নেপচুন
বাওনা গ্ৰহসমূহ চেৰেছ প্লুটো এৰিছ
সুক্ষ্ম
সৌৰ
জাগতিক
অৱয়ব
গ্ৰহাণু
(সুক্ষ্ম গ্ৰহ)
গ্ৰহাণু শ্ৰেণী আৰু পৰিবাৰ: ভালকানয়েডসমূহ · পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী গ্ৰহাণু · গ্ৰহাণু বেষ্টনী
বৃহস্পতি ট্ৰজানসমূহ · চেন্টাউৰ · নেপচুন ট্ৰজান · গ্ৰহাণু চন্দ্ৰ · উল্কা
আৰু চাওক: গ্ৰহাণুসমূহৰ তালিকা, অৰ্থ আৰু গ্ৰহাণুসমূহৰ নামৰ উচ্চাৰণ.
নেপচুন-
উত্তৰ
কুইপাৰ বেষ্টনীপ্লুটিনো: অৰকাচ · ইক্সিয়নকিউৱানো:
ধূমকেতু পৰ্যাবৃত্ত আৰু অপৰ্যাবৃত্ত ধূমকেতুসমূহৰ তালিকা · ডেমোক্লয়েড · ওৰ্ট মেঘ
আৰু চাওক: জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক অৱয়ব, সৌৰজগতৰ অৱয়বসমূহৰ তালিকা, যাৰ ভিত্তি হৈছে; ব্যাসাৰ্ধ অথবা ভৰ, আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান