কপাহ (ইংৰাজী: Cotton) হৈছে বিশ্বৰ ক্ৰান্তীয় আৰু উপ-ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত স্থানীয়ভাবে দেখা পোৱা এবিধ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি৷ ই প্ৰধানকৈ আমেৰিকা, আফ্ৰিকা আৰু ভাৰতবৰ্ষত বিস্তৃত হৈ আছে৷ বনৰীয়া কপাহৰ আটাইতকৈ বেছি বৈচিত্ৰ্য মেক্সিক' ত দেখা পোৱা যায়৷[1]

Cotton ready for shipment, Houston, Texas (postcard, circa 1911)

প্ৰকাৰসম্পাদনা কৰক

ভাৰতত সচৰাচৰ তিনিবিধ কপাহ পোৱা যায়৷

  1. দীঘল অঁহীয়া ( ৪-৬ ছে:মি: )
  2. মজলীয়া অঁহীয়া ( ২.৫ ছে:মি:তকৈ বেছি )
  3. চুটি অঁহীয়া ( ২.৫ ছে:মি:তকৈ কম )

মধ্যমীয়া আঁহৰ কপাহ প্ৰায়বিলাক ৰাজ্যতে উৎপাদন কৰা হয়৷ মহাৰাষ্ট্ৰ,তামিলনাডু আৰু গুজৰাটে দীঘল অঁহীয়া কপাহ উৎপাদন কৰে৷ ভাৰতৰ কপাহ প্ৰধানকৈ চুটি অঁহীয়া আৰু পৃথিৱীত ইয়াৰ মূল্য কম৷ মধ্যপ্ৰদেশৰ দক্ষিণাংশ,মহাৰাষ্ট্ৰ,তামিলনাডু,অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ পশ্চিমাঞ্চল,ৰাজস্থান আৰু পঞ্জাৱত চুটি আঁহযুক্ত কপাহ উৎপাদন হয়৷ ইয়াৰ উপৰিও মেঘালয়গাৰোপাহাৰ,অসমৰ [[মিকিৰপাহাৰ}} আৰু ৰেংমা পাহাৰ,পশ্চিমবংগৰ পুৰুলিয়া জিলা আৰু উৰিষ্যাৰ কোনো কোনো ঠাইত চুটি অঁহীয়া কপাহ উৎপাদন হয়৷ বৰ্তমান জলসিঞ্চনৰ দ্বাৰা পানীৰ যোগান ধৰি পঞ্জাৱ,ৰাজস্থান আৰু কৰ্ণাটকত মজলীয়াৰ পৰা দীঘল অঁহীয়া কপাহ উৎপন্ন কৰা হয়৷[2]

উৎপাদনসম্পাদনা কৰক

ভাৰতবৰ্ষপৃথিৱীৰ উৎপাদনৰ শতকৰা ১০ ভাগ কপাহ উৎপাদন কৰে৷ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ,চীনদেশ আৰু ৰাচিয়াৰ পিছতেই ভাৰতৰ স্থান৷ ভাৰতত ৫০০০ বছৰ আগৰে পৰাই কপাহীকাপোৰৰ প্ৰচলন আছিল বুলি জনা যায়৷ ভাৰতবৰ্ষদাক্ষিণাত্যতেই কপাহ খেতি ভাল হয়৷ বৰ্তমান প্ৰায় ৭ নিযুত হেক্টৰ মাটিত কপাহ খেতি কৰা হয় আৰু পঞ্জাৱ,গুজৰাট আৰু মহাৰাষ্ট্ৰই আটাইতকৈ বেছি উৎপাদন কৰে৷ এই তিনিখন ৰাজ্যই ভাৰতৰ আধাতকৈ বেছি কপাহ উৎপাদন কৰে৷[2]

 
Picking cotton in Oklahoma, USA, in the 1890s
 
Cotton plants as imagined and drawn by John Mandeville in the 14th century
 
Female and nymph Cotton Harlequin Bug

কপাহ খেতিসম্পাদনা কৰক

কপাহ খেতিৰ বাবে সাৰুৱা বা ভালদৰে কৃত্ৰিম সাৰ দিয়া মাটিৰ প্ৰয়োজন৷ কপাহ খেতিৰ বাবে মধ্যমীয়া বৰষুণ লাগে ৫০ ৰ পৰা ১০০ ছেণ্টিমিটাৰ বৰষুণ হ'লে কপাহ খেতি ভাল হয়৷ কপাহ খেতিৰ বাবে ২১° ছেণ্টিগ্ৰেড উত্তাপ আৰু ২০০ দিন নিয়ৰমুক্ত দিনৰ প্ৰয়োজন৷ ইয়াক উপক্ৰান্তীয় শস্য বুলি কোৱা হয়৷ কপাহ গছ গজিবৰ সময়ত বৰষুণৰ প্ৰয়োজন৷ কিন্তু গুটি পকিবৰ সময়ত বৰষুণ দিলে কপাহবোৰ নষ্ট হৈ যায়৷ সেই সময়ত বতৰ খৰাং আৰু উত্তাপ মধ্যমীয়া হ'ব লাগে৷ কপাহৰ কাৰণে সাৰুৱা মাটিৰ দৰকাৰ৷ কপাহ খেতি কৰা মাটিপানী জমা হৈ থাকিব নালাগে,কিন্তু মাটিখিনি জিপাল হৈ থাকিব লাগে৷ ভাৰতদাক্ষিণাত্যৰ লাভাজাত চাৰ্নজেম বা ৰেগুৰ মাটি কপাহ খেতিৰ বাবে উপযুক্ত৷ গছৰ বাঢ়ন কালত মাজে মাজে বৰষুণ লাগে৷[2]

আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যসম্পাদনা কৰক

ভাৰতবৰ্ষই দীঘল আঁহযুক্ত কপাহ কেনিয়া,সংযুক্ত আৰব গণৰাজ্য আদিৰপৰা আমদানি কৰে যদিও চুটি অঁহীয়া কপাহ ৰপ্তানি কৰি বছৰি প্ৰায় ৪০ কোটিৰো অধিক টকাৰ বৈদেশিক মুদ্ৰা অৰ্জন কৰে৷ ভাৰতৰ কপাহৰ মূল্য কম হোৱা কাৰণে বৃটিছ দ্বীপপুঞ্জ আৰু জাপানে অধিক পৰিমানে ভাৰতৰ পৰা ক্ৰয় কৰে৷


তথ্য সংগ্ৰহসম্পাদনা কৰক

  1. The Biology of Gossypium hirsutum L. and Gossypium barbadense L. (cotton). ogtr.gov.au
  2. 2.0 2.1 2.2 উচ্চতৰ মাধ্যমিক ভূগোল বিজ্ঞান" দ্বিতীয় খণ্ড (দ্বিতীয় বাৰ্ষিকৰ বাবে),লেখকদ্বয় - ড° লোকেশ্বৰ নাথ আৰু ড° চাৰু চহৰীয়া নাথ৷ প্ৰকাশক - স্বস্ত্যয়ন বুক ষ্টল,খাৰুপেটীয়া (দৰং)৷

বাহ্যিক সংযোগসম্পাদনা কৰক