ভাৰতত তিনি তালাক (ইংৰাজী: Triple talaq), যাক তালাক-ই-বিদ্দাত, তাৎক্ষণিক বিবাহ বিচ্ছেদ[1] বা তালাক-ই-মোগললাজা (অপৰিৱৰ্তিত বিবাহ বিচ্ছেদ)[2] বুলিও কোৱা হয়, হৈছে এক প্ৰকাৰৰ বিবাহ বিচ্ছেদৰ প্ৰথা যি ভাৰতমুছলমানসকলৰ মাজত প্ৰচলিত হৈ আহিছে। এই প্ৰথা বিশেষকৈ হানাফি সুন্নি ইছলাম সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলৰ মাজত সচৰাচৰ দেখা যায়।[3][4] এই প্ৰথাই যিকোনো মুছলমান পুৰুষক মৌখিক, লিখিত বা অধিক শেহতীয়াকৈ ইলেক্ট্ৰনিক ৰূপত তিনিবাৰ ‘তালাকʼ (বিবাহবিচ্ছেদৰ বাবে আৰবী শব্দ) শব্দটো উচ্চাৰণ কৰি আইনীভাৱে তেওঁৰ পত্নীৰ সৈতে বিবাহ বিচ্ছেদ কৰিবলৈ সক্ষম কৰিছিল।

ভাৰতত তিনি তালাকৰ স্থিতি এক বিতৰ্কৰ বিষয় হৈ আহিছে। যিসকলে এই প্ৰথাৰ ওপৰত প্ৰশ্ন কৰে তেওঁলোকে ন্যায়, লিঙ্গ সমতা, মানৱ অধিকাৰ আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষতা বিষয়ক প্ৰসংগও ইয়াৰ লগত উত্থাপন কৰে। এই প্ৰসংগটো ভাৰত চৰকাৰ আৰু ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ও জড়িত, আৰু ভাৰতৰ অভিন্ন অসামৰিক বিধি (অনুচ্ছেদ ৪৪, Uniform Civil Code) সম্পৰ্কে তৰ্কৰ সৈতে সংযোজিত হৈ আছে।[5] ২২ আগষ্ট ২০১৭ ত, ভাৰতীয় উচ্চতম ন্যায়ালয়ে তাৎক্ষণিক তিনি তালাক (তালাক-ই-বিদদাহ) অসাংবিধানিক বুলি বিবেচনা কৰে।[6][7][8] পেনেলৰ পাঁচজন ন্যায়াধীশৰ ভিতৰত তিনিজনে সন্মতি দিছিল যে তিনি তালাকৰ প্ৰথা অসাংবিধানিক।[9] বাকী দুজনে অনুশীলনটো সাংবিধানিক বুলি ঘোষণা কৰিছিল।[10] ভাৰতৰ তিনিখন চুবুৰীয়া দেশ পাকিস্তান, বাংলাদেশ আৰু শ্ৰীলংকাকে ধৰি ২৩খন দেশে তিনি তালাক নিষিদ্ধ কৰে।[11] ইছলামৰ শাস্ত্ৰ কোৰানে এনেধৰণৰ বিবাহ বিচ্ছেদ পৰিহাৰ কৰাৰ উপায় স্থাপন কৰিছিল।[12] কোৰান শাস্ত্ৰৰ মতে বিবাহ বিচ্ছেদ চূড়ান্ত হোৱাৰ আগতে তিনি মাহৰ দুটা অপেক্ষাৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।[12] এই সময়ছোৱাত স্বামীয়ে তেওঁৰ সিদ্ধান্ত পুনৰবিবেচনা কৰিবলৈ সময় পায়। কিন্তু তিনি তালাকত এনে অনুশীলন কৰা নহৈছিল।[12] ২০১৯ চনৰ ৩০ জুলাইত, ভাৰতৰ সংসদে তিনি তালাকৰ প্ৰথা অবৈধ আৰু অসাংবিধানিক ঘোষণা কৰে আৰু ইয়াক ১ আগষ্ট ২০১৯ ৰ পৰা শাস্তিযোগ্য কাৰ্য হিচাপে বিবেচনা কৰে।

তিনি তালাকৰ ওপৰত আইনী নিষেধাজ্ঞাসম্পাদনা কৰক

মুছলমান মহিলা (বিবাহৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা) আইন, ২০১৯ত এক দীঘলীয়া আলোচনাৰ পিছত ২৬ জুলাই ২০১৯ত গৃহীত হৈছিল আৰু বিৰোধীসকলে অৱশেষত ইয়াৰ ওপৰত ইতিবাছক ৰায় দিছিল। ফলত ২০১৯ চনৰ ১ আগষ্টত ভাৰতত তিনি তালাক অবৈধ বুলি ঘোষনা কৰা হʼল। তেতিয়াৰ পৰা যিকোনো প্ৰকাৰৰ তাৎক্ষণিক তিনি তালাক যেনে কোৱা, লিখা, ইমেইল বা এছএমএছৰ দৰে ইলেক্ট্ৰনিক উপায়ৰ দ্বাৰা কৰা বিবাহ বিচ্ছেদ অবৈধ হৈ পৰিল। নতুন আইনৰ অধীনত, যি পুৰুষে এনে কৰে, তেওঁৰ তিনি বছৰলৈকে কাৰাবাস হʼব পাৰে। এনে ক্ষেত্ৰত এগৰাকী পীড়িত মহিলাই তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল সন্তানৰ বাবে তত্ত্বাৱধানৰ দাবী কৰাৰ অধিকাৰ প্ৰাপ্ত কৰে।[13]

চৰকাৰে প্ৰথমে ২২ আগষ্ট ২০১৭ ত বিধেয়কখন সংসদলৈ উত্থাপন কৰিছিল।[14] ৰাষ্ট্ৰীয় জনতা দল, সৰ্বভাৰতীয় মাজলিছ-ই-ইত্তাহাডুল মুছলমান, বিজু জনতা দল, সৰ্বভাৰতীয় অন্ন দ্ৰাবিড় মুন্নেত্ৰ কাঝাগাম, ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ আৰু সৰ্বভাৰতীয় মুছলিম লীগৰ সাংসদসকলে বিধেয়কখনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। কেইবাজনো বিৰোধী আইন প্ৰণেতাই ইয়াক পৰীক্ষাৰ বাবে এটা নিৰ্বাচিত সমিতিলৈ প্ৰেৰণ কৰিবলৈ কৈছিল। ইয়াক ২৮ ডিচেম্বৰ ২০১৭ তাৰিখে লোকসভা, বা ভাৰতীয় সংসদৰ নিম্ন গৃহৰ দ্বাৰা গৃহীত কৰা হৈছিল, য'ত বেছিভাগ আসন শাসকদল বিজেপিৰ অধিনত আছিল।[15][16][17]

নৰেন্দ্ৰ মোদী চৰকাৰ, ৰাজ্যসভাৰ বাবে এক ডাঙৰ ৰাজনৈতিক জয়, য'ত শাসনাধিষ্ঠ ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মিত্ৰজোট (এনডিএ, National Democratic Alliance)-ৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা নাছিল। এক দীঘলীয়া বিতৰ্কৰ পিছত ৩০ জুলাই ২০১৯ ত বিধেয়কখন (৯৯-৮৪) অনুমোদন কৰে।[18]

তিনি তালাকৰ অনুশীলনসম্পাদনা কৰক

তিনি তালাক হৈছে বিবাহ বিচ্ছেদৰ এক প্ৰকাৰ যিটো ইছলাম ধৰ্মত অনুশীলন কৰা হৈছিল, যাৰ দ্বাৰা এজন মুছলমান মানুহে তিনিবাৰ ‘তালাক’ (বিবাহ বিচ্ছেদৰ বাবে আৰবী শব্দ) ঘোষণা কৰি আইনগতভাৱে তেওঁৰ পত্নীক বিবাহ বিচ্ছেদ কৰিব পাৰে। ঘোষণাটো মৌখিক বা লিখা হ'ব পাৰে, বা শেহতীয়া সময়ত, ইলেক্ট্ৰনিক উপায় যেনে টেলিফোন, এছএমএছ, ইমেইল বা ছচিয়েল মিডিয়াৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে। মানুহজনে বিবাহ বিচ্ছেদৰ কোনো কাৰণ উল্লেখ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাছিল আৰু এই ঘোষণাৰ সময়ত পত্নীৰ উপস্থিতি প্ৰয়োজন নাছিল। ইদ্দত বুলি এটা নিয়মেৰে পত্নী গৰ্ভৱতী নে নাই সেইটো নিশ্চিত কৰাৰ পিছত, বিবাহ বিচ্ছেদ অপৰিৱৰিত হৈ পৰিছিল।[19][20] অনুমোদিত অনুশীলনত, তিনিটা ‘তালাক’ৰ প্ৰতিটো ঘোষণাৰ আগতে অপেক্ষাৰ সময়ৰ প্ৰয়োজন আছিল, য'ত মীমাংসা কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল। কিন্তু সচৰাচৰ তিনিটা তালাক এবাৰতেই ঘোষণা কৰা দেখা গৈছিল। যদিও অনুশীলনটো অপ্ৰিয় আছিল, কিন্তু নিষিদ্ধ কৰা হোৱা নাছিল।[21]

তথ্য সংগ্ৰহসম্পাদনা কৰক

  1. "Triple Talaq verdict: What exactly is instant divorce practice banned by court". Hindustan Times. 2017-08-22. http://www.hindustantimes.com/india-news/triple-talaq-verdict-what-exactly-is-instant-divorce-practice-banned-by-court/story-mhQ1SbxnCUUgySQq82sdbJ.html. 
  2. Mohammed Siddique Patel. "The different methods of Islamic separation – Part 2: The different types of Talaq". www.familylaw.co.uk. http://www.familylaw.co.uk/news_and_comment/the-different-methods-of-islamic-separation-part-2-the-different-types-of-talaq। আহৰণ কৰা হৈছে: 2017-05-29. 
  3. "Hanafi jurisprudence sanctions triple talaq". https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/hanafi-jurisprudence-sanctions-triple-talaq/articleshow/60182584.cms. 
  4. "Law, morality, triple talaq". http://indianexpress.com/article/opinion/columns/law-morality-triple-talaq-muslim-islam-4743272/. 
  5. "Triple Talaq". The Times of India. 13 May 2017. https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Triple-Talaq?from=mdr. 
  6. "The Triple Talaq Case - Supreme Court Observer". Supreme Court Observer. http://scobserver.clpr.org.in/cases/triple-talaq-case/. 
  7. "Supreme Court scraps instant triple talaq: Here's what you should know about the practice". Hindustan Times. 2017-08-22. http://www.hindustantimes.com/india-news/ahead-of-supreme-court-verdict-on-triple-talaq-here-s-a-primer-on-the-case/story-OJ6jjgGTRR988PfbNDpJ5I.html. 
  8. Pratap Bhanu Mehta (2017-08-23). "Small step, no giant leap". The Indian Express. http://indianexpress.com/article/opinion/columns/supreme-court-verdict-on-triple-talaq-small-step-no-giant-leap-4808945/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2017-09-18. 
  9. "Triple Talaq: Ban this un-Islamic practice and bring in a uniform civil code". http://www.hindustantimes.com/opinion/triple-talaq-ban-by-hajra-khan-this-un-islamic-practice-and-bring-in-a-uniform-civil-code/story-ZuZeeKjjngTUoWjflLPqjK.html. 
  10. "Triple talaq verdict LIVE updates: Jaitley says SC judgment a great victory and welcome step". The Indian Express. http://indianexpress.com/article/india/triple-talaq-verdict-judgment-live-updates-supreme-court-all-india-muslim-board-instant-divorce-centre-polygamy-4807803/. 
  11. "India's Muslim neighbours among 23 countries that have banned triple talaq". Hindustan Times. 2020-09-19. https://www.hindustantimes.com/india-news/india-s-muslim-neighbours-among-23-countries-that-have-banned-triple-talaq/story-J8b9HkOCwdMAIWyscwxZMK.html#:~:text=The%20other%20countries%20where%20instant,Saudi%20Arabia%2C%20Morocco%20and%20Kuwait.. 
  12. 12.0 12.1 12.2 Harald Motzki (2006). "Marriage and divorce". In Jane Dammen McAuliffe. Encyclopaedia of the Qurʾān. 3. Brill. p. 279. 
  13. "President Ram Nath Kovind gives assent to triple talaq Bill". 1 August 2019. https://www.thehindu.com/news/national/president-ram-nath-kovind-gives-assent-to-triple-talaq-bill/article28780061.ece/amp/. 
  14. "Lok Sabha passes triple talaq bill". http://www.thehindu.com/news/national/lok-sabha-passes-the-triple-talaq-bill/article22319663.ece. 
  15. "Lok Sabha debates bill 'criminalising' instant triple talaq: Who said what". The Times of India. 27 December 2018. https://timesofindia.indiatimes.com/india/lok-sabha-debates-bill-criminalising-instant-triple-talaq-who-said-what/articleshow/67271378.cms. 
  16. Sharma, Sandipan (28 December 2017). "Congress' backing of triple talaq bill indicates it's gradually withdrawing from Muslim appeasement politics". Firstpost. http://www.firstpost.com/politics/congress-backing-of-triple-talaq-bill-indicates-its-gradually-withdrawing-from-muslim-appeasement-politics-4279223.html. 
  17. "Congress backs triple talaq bill, Khurshid strikes discordant note". The Economic Times. 28 December 2017. https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/congress-backs-triple-talaq-bill-khurshid-strikes-discordant-note/articleshow/62283011.cms. 
  18. "Triple Talaq Bill Passed in Rajya Sabha". India Today. https://www.indiatoday.in/india/story/triple-talaq-bill-passed-in-rajya-sabha-1575309-2019-07-30। আহৰণ কৰা হৈছে: 2019-07-30. 
  19. Choudhury, (Mis)Appropriated Liberty (2008), পৃষ্ঠা. 72–73.
  20. Rao, Kinship, Descent Systems and State – South Asia (2003), পৃষ্ঠা. 341.
  21. Choudhury, (Mis)Appropriated Liberty (2008), পৃষ্ঠা. 95.